Bức tranh quản lý ngành thực phẩm chức năng thế giới
Nhật Bản là một trong số những nước sớm có quy chế để quản lý ngành này. Thực phẩm chức năng xuất hiện trên thị trường Nhật Bản ngay từ những năm 1930 và đã nhanh chóng được người tiêu dùng ưa chuộng; Kết quả là vào những năm 1980, Nhật đã trở thành một trong những nước sản xuất và tiêu thụ thực phẩm chức năng cao nhất trên thế giới. Với đặc trưng là đất nước có nhiều người già (ước có khoảng 30% dân số năm 2030) và số lượng người tử vong vì các chứng bệnh không lây nhiễm (tim mạch, huyết áp, ung thư…) ngày càng tăng cao, Chính phủ Nhật thậm chí đã có những chương trình đặc biệt nghiên cứu thực phẩm chức năng nhằm tăng cường sức khỏe cho người già, giảm gánh nặng khám chữa bệnh cho hệ thống y tế. Nước này gọi thực phẩm chức năng là “thực phẩm đặc biệt cho sức khỏe” và đặt ra quy chế quản lý có tên gọi FOSHU (Foods for Specific Health Use; 1991). FOSHU là chế độ đăng ký tự nguyện cho phép nhà sản xuất thực phẩm gọi sản phẩm của mình là thực phẩm sức khỏe dựa trên những cứ liệu khoa học chứng minh tính hiệu quả trong việc phòng ngừa và hỗ trợ điều trị một chứng bệnh nào đó. Từ đó, những sản phẩm dưới dạng viên nhộng hay dạng viên nén có đóng dấu FOSHU trở nên phổ biến trên thị trường Nhật Bản.
Ngày nay, khi nhu cầu tiêu thụ thực phẩm chức năng ngày càng tăng, (ở các nước EU, 15 tỉ đô la trong năm 2003, ở Trung Quốc, 6 tỉ đô la/năm và ước tính tăng gấp đôi vào năm 2010,  ở Nga là 75 triệu đô la/năm, mức tăng hàng năm 20%….), Ở mỗi quốc gia cũng dần ban hành những quy chế quản lý hoạt động của ngành thực phẩm chức năng. Tuy nhiên, quy chế quản lý ở mỗi nước lại có sự khác nhau.

Quản lý ngành thực phẩm chức năng tại Việt Nam
Trước sự phát triển ngày càng mạnh của thị trường thực phẩm chức năng trong nước, từ năm 2000 đến năm 2004, Bộ Y tế Việt Nam đã lần lượt ban hành 3 văn bản quản lý thực phẩm chức năng. Thông tư 08 là thông tư mới nhất quy định rõ điều kiện để xác định là thực phẩm chức năng. Cục an toàn vệ sinh thực phẩm (ATVSTP) có trách nhiệm phối hợp với Cục Quản lý Dược Việt Nam và Vụ Y học cổ truyền – Bộ Y tế xem xét để phân loại và các biện pháp quản lý thực phẩm chức năng (theo đó Cục ATVSTP và sở y tế các tỉnh có trách nhiệm giám sát, thanh tra các đơn vị sản xuất, kinh doanh thực phẩm chức năng). Với các quy định cụ thể và chi tiết, thông tư này đã giúp cho việc quản lý thị trường thực phẩm chức năng ngày một tốt hơn.   
Về lâu dài, Hiệp hội thực phẩm chức năng Việt Nam với vai trò đại diện cho quyền lợi của người tiêu dùng và có mối quan hệ chặt chẽ với các nhà sản xuất, sẽ cùng với Viện nghiên cứu thực phẩm chức năng để đưa ra các tiêu chuẩn cần thiết cho quá trình nghiên cứu, sản xuất, cũng như phân phối thực phẩm chức năng trên thị trường. Ví dụ như tiêu chuẩn GMP (Good Manufaturing Practice) hiện đang được áp dụng rất nghiêm ngặt cho thuốc, trong một tương lai không xa, thực phẩm chức năng cũng cần phải có tiêu chuẩn GMP riêng: điều kiện về nhà xưởng, đảm bảo mức độ vô trùng, điều kiện về trang thiết bị và trang phục của công nhân, kiến thức của công nhân… để đảm bảo chất lượng tốt nhất của sản phẩm khi đến với khách hàng. Điều đó vừa mang đến cho người tiêu dùng quyền lợi được sử dụng các sản phẩm tiêu chuẩn, có chất lượng và an toàn, vừa đem lại giá trị cho các sản phẩm thực phẩm chức năng, củng cố thêm lòng tin của người tiêu dùng đối với loại sản phẩm đặc biệt này. Ngoài ra, Hiệp Hội Thực phẩm chức năng Việt Nam cùng với Cục an toàn vệ sinh thực phẩm còn có nhiệm vụ tham gia vào hội đồng xác định các tiêu chuẩn cần thiết của khu vực ASEAN cho các sản phẩm thực phẩm chức năng, để tạo ra một khung tiêu chuẩn chung, có thể áp dụng cho toàn khu vực. Nhờ đó, các sản phẩm thực phẩm chức năng của Việt Nam sẽ có cơ hội rộng mở hơn, ít nhất là trong thị trường ASEAN đầy tiềm năng này.
Thiết nghĩ, trước tình trạng thị trường thực phẩm chức năng còn nhiều lộn xộn như hiện nay và những biện pháp của Chính phủ chưa đủ mạnh, cùng với Hiệp hội thực phẩm chức năng Việt Nam, các doanh nghiệp kinh doanh, sản xuất trong lĩnh vực này nên “chung tay” để cùng đem lại sự trong sạch cho thị trường. Chẳng hạn, có thể niêm yết giá sản phẩm cụ thể, rõ ràng để người tiêu dùng không có nguy cơ mua phải sản phẩm bị trội giá quá cao; thành lập hệ thống các cửa hàng, chi nhánh giới thiệu sản phẩm để tránh hàng nhái, hàng giả, hàng kém chất lượng; xây dựng các đường dây tư vấn về sản phẩm giúp cho người tiêu dùng hiểu đúng và dùng đúng thực phẩm chức năng… Những biện pháp này không chỉ giúp người tiêu dùng tiếp cận được những sản phẩm thực phẩm chức năng chất lượng cao mà còn giúp các doanh nghiệp chấn chính tự bảo vệ thương hiệu của mình trên thị trường còn nhiều lẫn lộn.

Để tìm hiểu thêm về tác dụng và hiệu quả của TPCN, xin độc giả vui lòng gửi thư về hòm thư: info@imc.net.vn hoặc gọi điện thoại theo số 1900.58.58.15, các bác sĩ ở Tổng đài tư vấn sức khỏe cộng đồng sẵn sàng đáp ứng yêu cầu của quý độc giả.

(Theo nguồn: Khoa học và Đời Sống)                           

Công ty Tư vấn Y dược Quốc tế (IMC – International Medical Consultants) là nhà sản xuất Thực phẩm chức năng cao cấp thương hiệu Việt hàng đầu tại Việt Nam với các dòng sản phẩm Thực phẩm chức năng và chăm sóc sức khỏe có nguồn gốc từ thiên nhiên độc đáo và được sự tin dùng của thị trường. Các sản phẩm Thực phẩm chức năng cao cấp do IMC sản xuất tiêu biểu như Nga Phụ Khang, Cốt Thoái Vương, Spacaps…..